ဥပုသ္ဆိုတာ

ဥပုသ္ဆိုင္ရာ သိမွတ္စရာ။
(၁) ဥပုသ္ (၃) မ်ိဳးနဲ႔ အက်ိဳးေက်းဇူး။
ဥပုသ္ ဆိုတာ ပါဠိလို ဥေပါသထ ၊ တနည္း၊ ဥပ၀သထ = ေကာင္းျမတ္ေသာ အက်င္႔ ျဖင္႔ ေနထိုင္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဥပုသ္ဆိုတာ တိကနိပါတ္ အဂၤုတၱရ အလို (၃) မ်ိဳးရွိပါတယ္။
(၁) နိဂဏၭဥပုသ္
(၂) ေဂါပါလဥပုသ္
(၃) အရိယာဥပုသ ္ တို႔ျဖစ္ပါတယ္။

(၁) နိဂဏၭဥပုသ္ ဆိုတာ …ငါသည္ ကေန႔ယူဇနာ ၁၀၀ -အတြင္းရွိေသာ သတၱ၀ါတို႔ကိသာေရွာင္မည္။၄င္းမွအပ ငါမေရွာင္ဘူး လို႔ ေဆာက္တည္တဲ႔ တိတၳိဥပုသ္ မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ အက်ိဳးမရွိ ဘူးဆိုပါတယ္။

(၂) ေဂါပါလဥပုသ္ ဆိုတာကေတာ႔ ႏြားေက်ာင္းသားဟာ သူ႔ႏြားတို႔ကို စားက်က္အတြင္းမွ မထြက္ရေအာင္ ေစာင္႔ေရွာက္ရံုသာ ေစာင္႔ေရွာက္ေနဘိသကဲ႔သို႔ သီလခံယူျပီး စားရန္၊ေသာက္ရန္၊စကားေျပာရန္သာ ၾကံစည္တယ္။ ရတနာ(၃)ပါးဂုဏ္ေက်းဇူးကို အာရံုမျပဳ၊အခ်ိန္ကုန္အိမ္ျပန္ရန္မွ်သာ ျဖစ္သျဖင္႔ အက်ိဳးမမ်ားလွ။

(၃) အရိယာဥပုသ္ ဟူသည္မွာ ဥပုသ္သီလေဆာက္တည္ျပီး တရားနာျခင္း ၊ ရတနာ(၃)ပါးဂုဏ္ေက်းဇူးကို ေအာက္ေမ႔စီးျဖန္းျခင္း ၊ ေမတၱာပြားျခင္း ၊ လွဴဒါန္းျခင္း ၊ သမထ ထူေထာင္ျခင္း ၊ ဘာ၀နာပြားျခင္း ၊ တရားစကားကို ေဆြးေႏြးေဟာေျပာျခင္း စသည္ျဖင႔္ ကုသိုလ္္အာရံုစိတ္နဲ႔ သာေနျခင္း မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ အက်ိဳးေက်းဇူးအမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။

ဒါ တိကနိပါတ္ အဂၤုတၱရ အလိုအရ အက်ိဳးေက်းဇူးကြာတယ္လို႔ ေျဖရပါမယ္။
(က်မ္းကိုး ဆရာေတာ္ ရေ၀ႏြယ္ - ဘာသာေရးျပႆနာမ်ား - ၅ )

(၂) ဥပုသ္နဲ႔ အရုဏ္တက္ခ်ိန္ ။
ကြ်န္ေတာ္ကို ရုရွားကေရာ ၊ အေမရိက ၊အဂၤလန္ကေရာ သူငယ္ခ်င္းေတြ ၊ ညီေလး၊ညီမေလးေတြ အင္တာနက္ကေန ေမးၾကတယ္။ဒီရက္ပိုင္း အာရံုတက္ခ်ိန္ကို အတိအက်မသိေတာ႔ ဥပုသ္သည္ေတြ ဘယ္အခ်ိန္အထိ ေစာင္႔ရမွန္းမသိျဖစ္ေနၾကတယ္။ အာရံုတက္တာ တစ္လနဲ႔ တစ္လ မတူပါဘူး။ အဲဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကမာရြတ္ရြာမဆရာေတာ္ဘုရားက အရုဏ္တက္ပံုနဲ႔ ေန၀င္ပံုကို ဇယားဆြဲေပးထားပါတယ္။
(၁) တန္ခူး = ( ၅း၀၀ ) အရုဏ္တက္ ။( ၆း၀၀ ) ေနထြက္ ၊ (၆း၀၀) ေန၀င္ ။
(၂) ကဆုန္ = (၄း၅၀ ) အရုဏ္တက္ ။( ၅း၅၀) ေနထြက္ ၊ (၆း၁၀) ေန၀င္ ။
(၃) နယုန္ = ( ၄း၄၀ ) အရုဏ္တက္ ။( ၅း၄၀) ေနထြက္ ၊ (၆း၂၀) ေန၀င္ ။
(၄) ၀ါဆို = (၄း၃၀ ) အရုဏ္တက္ ။( ၅း၃၀) ေနထြက္ ၊ (၆း၃၀) ေန၀င္ ။
(၅) ၀ါေခါင္ = ( ၄း၄၀ ) အရုဏ္တက္ ။( ၅း၄၀) ေနထြက္ ၊ (၆း၂၀) ေန၀င္ ။
(၆) ေတာ္သလင္း = ( ၄း၅၀ ) အရုဏ္တက္ ။( ၅း၅၀) ေနထြက္ ၊ (၆း၁၀) ေန၀င္ ။
(၇) သီတင္းကြ်တ္ = ( ၅း၀၀ ) အရုဏ္တက္ ။( ၆း၀၀) ေနထြက္ ၊ (၆း၀၀) ေန၀င္ ။
(၈) တန္ေဆာင္မုန္း= ( ၅း၁၀ ) အရုဏ္တက္ ။( ၆း၁၀) ေနထြက္ ၊ (၅း၅၀) ေန၀င္ ။
(၉) နတ္ေတာ္ = ( ၅း၂၀ ) အရုဏ္တက္ ။( ၆း၂၀) ေနထြက္ ၊ (၅း၄၀) ေန၀င္ ။
(၁၀) ျပာသို = ( ၅း၃၀ ) အရုဏ္တက္ ။( ၆း၃၀) ေနထြက္ ၊ (၅း၃၀) ေန၀င္ ။
(၁၁) တပို႔တြဲ = ( ၅း၂၀ ) အရုဏ္တက္ ။( ၆း၂၀) ေနထြက္ ၊ (၅း၄၀) ေန၀င္ ။
(၁၂) တေပါင္း =( ၅း၁၀ ) အရုဏ္တက္ ။( ၆း၁၀) ေနထြက္ ၊ (၅း၅၀) ေန၀င္ ။

(က်မ္းကိုး ဆရာေတာ္ ရေ၀ႏြယ္ - ဘ၀တိုင္းဆံုခ်င္ပါသလား)

(၃) ဥပုသ္နဲ႔ သီလယူပံု (၂) မ်ိဳး ။
ဥပုသ္မွာ သီလတစ္ပါးက်ိဳးတာနဲ႔ က်န္တာအားလံုး က်ိဳး ၊ မက်ိဳးကေတာ႔ အစသီလယူပံု ၊ သီလေပးပံုေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္ ။ သီလမွာ တစ္ေပါင္းတည္းယူနည္း ၊ တစ္ပါးခ်င္းယူနည္း ဆိုျပီး (၂) မ်ိဳးရွိတယ္။ တစ္ေပါင္းတည္း ယူရင္ တစ္ပါးက်ိဳးတာနဲ႔ အားလံုးပ်က္က်ိဳးပါတယ္။ တစ္ပါးခ်င္း ယူခဲ႔ရင္ေတာ႔ တစ္ပါးက်ိဳးတာနဲ႔ အားလံုးမပ်က္က်ိဳးပါဘူး။
တစ္ေပါင္းတည္း ယူပံုက -
အဟံ ဘေႏၱ တိသရေဏနသဟ ပဥၥသီလံ သမာဓိယာမိ အ႒ ဥေပါသထဂၤ ါနိ သမာဓိယာမိ (လယ္တီ )
ပဥၥဂၤ သမႏၷာဂတံ သီလံ သမာဓိယာမိ ( ဦးဗုဓ္)

ဒီပံုစံကို ဒီေခတ္မွာ ယူတာနည္းပါတယ္။ တရားပြဲကအခ်ိန္သိပ္နည္းေနတာမ်ိဳးမွာေတာ႔ တရားေဟာဆရာေတာ္က ဒါမ်ိဳး တစ္ေပါင္းတည္းယူနည္းနဲ႔ သီလေပးတတ္ပါတယ္။

တစ္ပါးစီယူတာကေတာ႔ -
ပါဏာတိပါတာ ေ၀ရမဏိ သိကၡာပဒံ သမာဒိယာမိ …စသည္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ယူေနၾကတဲ႔ ပံုစံမ်ိဳးေပါ႔ . ဒါက တစ္ပါးက်ိဳးရင္ က်န္တာ မက်ိဳးပါဘူး။
(က်မ္းကိုး ဆရာေတာ္ ရေ၀ႏြယ္ - ဘ၀တိုင္းဆံုခ်င္ပါသလား)

(၄) မွန္ကန္စြာ ခ်ိဳးျခံက်င္႔ၾကံ ျခင္း ဟာ သူေတာ္ေကာင္းေတြရဲ႔ အက်င္႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာကို ခ်ိဳးျခံက်င္႔ၾကံမလဲဆိုေတာ႔ အာရံု (၅) ပါး (တစ္နည္း) အာရံု (၆) ပါး နဲ႔ ကာမဂုဏ္ခံစားမႈကို ခ်ိဳးျခံက်င္႔ၾကံရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ႏိွပ္စက္တဲ႔ အထိျဖစ္သြားရင္ တပ ေခၚ အစြန္းေရာက္က်င္႔စဥ္ ျဖစ္သြားျပန္တယ္။ ဒါကိုလည္း ျမတ္စြာဘုရားက ဓမၼစၾကာတရားေတာ္မွာကို အစြန္း(၂)ပါးေရွာင္ဖို႔ ေဟာထားတာ သတိထားမိမွာပါ။ ဥပုသ္ (၈) ပါးသီလကို ျပန္ဆန္းစစ္ရင္ ကာေမသုက ခြဲထြက္လာတာကို ေတြ႔ရလိမ္႔မယ္။
ကာေမသု မိ စၦာ စာရ ကံဟာ ေလာကပါလ တရားကို ဖ်က္ဆီးတဲ႔ တရားအေပါင္းမွာ အျပစ္အၾကီးဆံုးတရားျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကံ ေဖာက္ထားသူအတြက္ ဘယ္ေလာက္ပဲ ဘုန္းမီးေနလ ေတာက္ပေနေစကာမူ တစ္ခုေသာ အခါမွာ ဒီအကုသိုလ္ အက်ိဳးကို ျပန္ခံရမယ္ လို႔ ဆိုတယ္။ သူမ်ားသားမယား ျပစ္မွားမႈကို သမုတိနယ္မွာ ကာေမသု မိစၦာ လို႔ ယူေပမယ္႔ ၊ ပရမတၳနယ္မွာေတာ႔ ကာေမသုကို ကာမဂုဏ္တရား (၅)ပါး အျဖစ္ယူတယ္။ ရူပါရံု ၊ သဒၵါရံု ၊ဂႏၶာရံု ၊ ရသာရံု ၊ ေဖာ႒ဗၺာရံု ေတြ ပါလာတယ္။ ျပင္ပ ဒီအာရံုေတြ က ဆြဲေဆာင္တာကို ကိုယ္႔မွာ ရွိတဲ႔ ကိေလသာ က လက္ခံတယ္ ။ ခံစားတယ္ ဆိုရင္ ကာေမသုပဲ ။ ဆြဲေဆာင္ေနဆဲမွာ ရပ္ေနရင္ ကာေမသု မျဖစ္ေသးဘူး။ ပါသြားရင္ သာ ကံေျမာက္တယ္။ ဒါေပမယ္႔ ေရွးဆရာေတြက သားမယားေစာ္ကားျခင္းကို ပဲ လူေတြ ေစာင္႔ဖို႔ သတ္မွတ္ေပးလိုက္ျပီးေတာ႔ က်န္တာေတြကို သီလခြဲထုတ္လိုက္တယ္။
ဒါေၾကာင္႔တို႔ေျပာေနတဲ႔ (၈)ပါး နဲ႔ (၁၀) ပါးမွာ အျဗဟၼ စရိယာ နဲ႔ မာလာ ဂႏၶ …. စတဲ႔ သီလေတြ ပြားလာတယ္။ ဒါေတြကို ေလ႔လာရင္ ကာမဂုဏ္တရား (၅)ပါး ပဲ ျပန္ျဖစ္ေနတာကို ေတြ႔ရပါမယ္။ တျခားထူးဆန္းတာေတြ မဟုတ္ေတာ႔ဘူး။ ကာေမသုေအာက္က ခြဲထြက္သြားတာေတြျဖစ္ေနၾကတယ္။

ဥစၥာသယန၊ မဟာသယနနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး လိုရင္းအေျဖကို ေျပာရရင္ေတာ႔ အထိအေတြ႔သာယာမႈ ၊ႏႈးညံ႔မႈ ကာမဂုဏ္ကိုလည္းေရွာင္မယ္႔ ေန႔ျဖစ္တာမို႔ ျမင္႔ေသာေနရာ ၊ ျမတ္ေသာေနရာကေန ဆင္းျပီး အိပ္သင္႔ ေနသင္႔ပါတယ္။ ဥစၥာသယန၊ မဟာသယနဆိုတာက ျမင္႔ေသာေနရာ ၊ ျမတ္ေသာေနရာမွာ ေလ်ာငး္စက္ေနထိုင္ျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္ ။ ဒီေနရာမွာ နည္းနည္းမွတ္မိသေလာက္ အက်ယ္ေျပာရရင္ေတာ႔ အျမင္႔ တစ္ေတာင္႔ထြာထက္ပိုတဲ႔ အိပ္ရာ၊ခုတင္၊ေညာင္ေစာင္း စသည္ ျမင္႔တဲ႔ ေနရာေတြမွာ ေနထိုင္ျခင္း ၊အိပ္ျခင္း ( ဥစၥာသယန) နဲ႔ ျမတ္ေသာေနရာဆိုတာကေတာ႔ သူေ႒းၾကီးေတြ စည္းစိမ္ခံတတ္တဲ႔ သားေမႊးအခင္းနဲ႔ ထိုင္ခံုေတြ ၊ တိရ စၦာ အေရေတြနဲ႔ လုပ္ထားတဲ႔ သားေမြး၊ သားေရ ေတြနဲ႔ ထိုင္ခံုေတြ ၊ ေနာက္ ေရႊခ်ည္၊ေငြခ်ည္ ၊ပိုးထာ အေကာင္းစားစသည္မ်ားနဲ႔ လဲ၊၀ါသြပ္သြင္းျပဳလုပ္ထားတဲ႔ ဂြမ္းကပ္၊ေမြ႔ယာ စသည္( မဟာသယန) တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္အေပၚထက္ကေန ျမင္႔လို႔ဆိုျပီး ေအာက္ထပ္ ၊ (၀ါ) လမ္းေပၚ ဆင္းေနဖို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ဒီလိုသာဆို ဘုန္းၾကီးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား လမ္းေပၚမွာပဲ ေနရပါလိမ္႔မယ္။
ရႏိုင္ေနတဲ႔ စည္းစိမ္ခ်မ္းသာ ကိုေတာင္ မယူဘဲ ကိုယ္႔မွာ ရွိေနတဲ႔ တဏွာကို သတ္ျခင္းဟာ ျမင္႔ျမတ္တဲ႔အလုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔ျခိဳးျခံမႈကို က်င္႔ၾကံၾကပါတယ္။ဥစၥာသယန၊ မဟာသယနဆိုတာက လဲ ဥပုသ္ ( ဥေပါသထ )၊ တနည္း၊ ဥပ၀သထ = ေကာင္းျမတ္ေသာ အက်င္႔ ျဖင္႔ ေနထိုင္ျခင္းမွာ အက်ံဳး၀င္ေနတာျဖစ္တဲ႔အတြက္ အထိအေတြ႔ေဖာ႒ပၹရံု ကို ခ်ိဳးႏွိမ္ျခင္းသာ လိုရင္းျဖစ္ပါတယ္။