ပုဂံဘုရားမ်ား

စူဠာမဏိဘုရား

စူဠာမဏိ ဘုရားသည္ ကြမ္းေတာင္ေပါက္ လုိဏ္ႏွစ္ဆင့္ဂူဘုရားျဖစ္ၿပီး ေအဒီ ၁၁၈၃ တြင္ နရပတိစည္သူမင္း (ေအဒီ ၁၁၇၄-၁၂၁၁) တည္ခဲ့သည္။

စူဠာမဏိ ဘုရားဘဲြ႕ေတာ္မွာ (စူဠ-ေသွ်ာင္ထံုး၊ မုနိ-ဘုရား) ဟူ၍ အဓိပၸာယ္ ရသည္။ ဘုရားအတြင္းရွိ ခရစ္ ၁၅ ရာစုက ေရးထုိးထားသည့္ မင္စာတြင္ ဘုရားဘဲြ႕ေတာ္ကုိ "ေဇာတမဏိ၊ ပတၱျမား ေရာင္လ်ံ " ဟုေဖာ္ျပ ထားသည္။

စူဠာမဏိ ဘုရားေက်ာက္စာအရ နရပတိ စည္သူမင္းသည္ ၂၀ ေအာက္တုိဘာ ၁၁၈၃ တြင္ ပုဂံအေရွ႕ဘက္ ေျခာက္မုိင္ အကြာ တုရင္းေတာင္သုိ႔ ထြက္ခြာစဥ္ ေတာက္ပေသာ အေရာင္ကုိ ျမင္မိသည္။ နရပတိ စည္သူမင္းက မွဴးမတ္တုိ႔အား "ထုိ ေတာက္ပေသာ အရာသည္ မီးေလာ " ဟုေမးျမန္းရာ မွဴးမတ္တုိ႔က "မီး" ဟု ေလွ်ာက္တင္ခဲ့သည္။ နရပတိ စည္သူမ်ားသည္ တုရင္းေတာင္မွ အျပန္တြင္ ထုိေတာက္ပေသာ အရာေပၚ ထြက္ေနသည့္ ေနရာကို ျမတ္စြာတကား ဟုဆုိ၍ ဂူတည္ေဆာက္ရန္ အရာနင္းခဲ့သည္။ ထုိ႔ေနာက္ ထုိေနရာတြင္ လုိဏ္ႏွစ္ဆင့္ ဂူဘုရား တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ နရပတိ စည္သူမ်ားႀကီးသည္ စူဠာမဏိ ဘုရား တည္ေဆာက္ၿပီးစီး ေသာအခါ ေရစက္သြန္း အမွ်ေ၀ခဲ့သည္။ သာသနာေတာ္ အႏွစ္ ၅၀၀၀ တည္တံ့ရန္ ရည္ရြယ္၍ လယ္ယာေျမမ်ားလည္း လွဴဒါန္းခဲ့သည္။ စူဠာမဏိ ဘုရားတြင္ နံရံေဆး ပန္းခ်ီမ်ား၊ အဂၤေတ ပန္းလက္ရာမ်ား၊ စဥ့္ကြင္းမ်ားကုိ ေလ့လာနိုင္သည္။

စူဠာမဏိ ဘုရားတြင္ ပုဂံေခတ္၊ အင္း၀ေခတ္ ႏွင့္ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ လက္ရာ နံရံပန္းခ်ီမ်ားကို ေတြ႕ရသည္။ ဂူဘုရား ေျမညီထပ္ အလယ္မ႑ိဳင္ ပတ္လည္ စၾကၤေပါင္းကူး မ်က္ႏွာၾကက္တြင္ အ၀ါရင့္ ႏွင့္ အနက္ေရာင္ ေဆးတုိ႔ျဖင့္ ေရးဆဲြထားသည့္ ပုဂံေခတ္လက္ရာ ျခဴးပန္း ျခဴးႏြယ္ ႏွင့္ ကႏုတ္ပန္းမ်ား ရွိသည္။ ေျမညီထပ္ ဗုဒၶရုပ္ပြား ဆင္းတုႀကီး မ်ား၏ ေဘးႏွင့္ စၾကၤနံရံတြင္ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ လက္ရာနံရံျပည့္ ေရးဆဲြထားသည့္ ဗုဒၶရုပ္ပြားပံု၊ ျမတ္စြာ ဘုရား၀ါဆုိစဥ္မ်ား၊ ႏွစ္က်ိပ္ရွစ္ဆူ ဘုရားပံု၊ ဧတဒဂ္ရ ပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ ဗုဒၶ၏တပည့္ သာ၀က (၈၀) တုိ႔၏ ပံုမ်ားရွိသည္။ ဂူဘုရား အတြင္း ေခတ္အဆက္ဆက္က ေရးမွတ္ခဲ့ေသာ နံရံကမၸည္း စားမ်ားရွိၿပီး အခ်ိဳ႕မွာ သသၤကရုိက္ဘာသာ၊ အခ်ိဳ႕မွာ ေရွးျမန္မာ အကၡရာ တုိ႔ျဖင့္ ေရးထုိးထားသည္။

ဂူဘုရား၏ အျပင္ပတ္လည္တြင္ အဂၤေတပန္းေတာ့ လက္ရာမ်ား ျဖစ္သည့္ တုိင္ဖံုးပန္းမ်ား၊ ဘီလူး ပန္းဆဲြမ်ား၊ ကႏုတ္ပန္းမ်ား၊ ပုလဲလံုးမ်ား၊ ရာမလက္ညိႇဳးႏွင့္ စုလစ္မြန္းခၽြန္ တံကဲပန္းမ်ားကုိ ေလ့လာႏိုင္သည္။ ဂူဘုရား၏ ပစၥယာအဆင့္ဆင့္ စိန္တန္းမ်ားတြင္ စဥ့္၀ါႏွင့္ စဥ့္စိမ္းေရာင္ စဥ့္ကြက္ စဥ့္ပန္းမ်ားျဖင့္ မြမ္းမံ တန္ဆာဆင္ ထားသည္။

ဦးေမာင္ေမာင္ (ဘီေအ)သမုိင္း၊ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ၏ ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္ ပုဂံေစတီပုထုိးမ်ား

--

ဂူေျပာက္ငယ္ (ျမင္းကပါ)

ဂူေျပာက္ငယ္ (ျမင္းကပါ) သည္ ကြမ္းေတာင္ေပါက္ လုိဏ္တစ္ဆင့္ ဂူဘုရားျဖစ္ၿပီး ေအဒီ(၁၁၉၈) တြင္ တည္ခဲ့သည္။ ဂူေျပာက္ငယ္ (ျမင္းကပါ)သည္ နားေထာင္မ်ား (ထီးလုိမင္းလုိ) မင္းငယ္စဥ္က စာသင္ေပးေသာ အေၾကတလ အေရွ႕ ေမာလညာရြာ ဇာတိမဟာေထရ္ ဓမၼရာဇဂု႐ု သီတင္း သံုးသြားေသာ ဘုရားျဖစ္သည္ဟု အဆုိရွိသည္။

ဂူေျပာင္ငယ္ (ျမင္းကပါ) ဘုရားတြင္ နံရံေဆးေရး ပန္းခ်ီေဆးေရးပန္းခ်ီ အဂၤေတ ပန္းေတာ့လက္ရာႏွင့္ ေက်ာက္ဆစ္ ပန္းတေမာ့ လက္ရာမ်ား ကုိ ေလ့လာႏုိင္သည္။ ဂူေျပာက္ငယ္ဘုရား အတြင္း အ၀င္ခန္းမ၊ စၾကၤလမ္းႏွင့္ တုိက္မဂူ၏ ေပါင္းကူးမ်က္ႏွာၾကက္မ်ားႏွင့္ နံရံမ်ားတြင္ နံရံေဆးေရး ပန္းခ်ီမ်ားရွိသည္။ တံကဲပံု၊ ပန္းေဘာင္ပံု၊ ပန္းေတာင္ပံုမ်ားႏွင့္ ပုဂံေခတ္ဇာတ ၿဂိဳဟ္ေနကြက္မ်ား ေရးဆဲြထားသည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။ ဂူေျပာက္ငယ္တြင္ ေအဒီ (၁၃၁၃) ႏွစ္ေရး ကမၸည္းစာ (၁၃)ေၾကာင္း ရွိၿပီး "ေက်ာင္းျဖဴ နန္းက်မင္း ေကာင္းမႈ ျဖစ္ေသာ ပ်က္စီးေနသည့္ ရပ္ေတာ္မူ ဗုဒၶ႐ုပ္ပြား ဆင္းတုကုိ သခင္ဖြားေစာႀကီးက ျပဳျပင္ေၾကာင္း " မွတ္တမ္း ျဖစ္သည္။

ဂူေျပာက္ငယ္ (ျမင္းကပါ)ဘုရား၏ အျပင္ဘက္ မ်က္ႏွာစာ တြင္ အဂၤေတပန္းေတာ့ လက္ရာမ်ား ေလ့လာႏိုင္သည္။ ဘုရားအလယ္ မ႑ဳိင္ေလး မ်က္ႏွာရွိ ဗုဒၶ႐ုပ္ပြား ဆင္းတုေတာ္ႀကီးမ်ား၏ အေနာက္နံရံတြင္ ေဖာင္းၾကြေဆးခ်ယ္ အဂၤေတ တံကဲမ်ား အလြန္လွပပံုကုိ ေလ့လာႏိုင္သည္။

ဂူေျပာက္ငယ္ (ျမင္းကပါ) ဘုရား၏ အလယ္မ႑ိဳင္ ပတ္လည္တြင္ စၾကၤလမ္းရွိၿပီး စၾကၤပတ္လမ္း၏ အျပင္နံရံရွိ မုခ္ကပ္မ်ားတြင္ မူလက ဗုဒၶ၀င္ခန္း ေက်ာက္ဆစ္ ပန္းတေမာ့ လက္ရာမ်ားရွိသည္။ (၁၉၉၃) ခုႏွစ္တြင္ ဗုဒၶ၀င္ ခန္းေက်ာက္ဆစ္ ႐ုပ္တုရွစ္ဆူကုိ ပုဂံေရွးေဟာင္း ယဥ္ေက်းမႈျပဳတုိက္သုိ႔ ေရႊ႕ေျပာင္း ျပသထားသည္။

ဂူေျပာက္ (ဗုိလ္ခ်ဳိမိဂူေျပာက္)

ဗုိလ္ခ်ဳိမိ ဂူေျပာက္သည္ မဟာေဗာဓိပံု ကြမ္းေတာင္ ေပါက္လုိဏ္ ႏွစ္ဆင့္ဘုရားျဖစ္ၿပီး ခရစ္ (၁၃)ရာစုႏွစ္က တည္ခဲ့သည္။ ၿဗိတိသွ်တုိ႔က ၁၈၈၅ ခုႏွစ္တြင္ အထက္ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ သိမ္းပိုက္ၿပီးေနာက္ ျမန္မာ တုိင္းရင္းသားမ်ားက အဂၤလိပ္တုိ႔အား ဆန္႔က်င္ ေတာ္လွန္ တုိက္ခုိက္ခဲ့ရာ ပုဂံမွ ဗုိလ္ခ်ဳိသည္ ထင္ရွားေသာ နယ္ခ်ဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦး ျဖစ္သည္။ ၁၈၉၆ တြင္ သီရိပစၥယာရွိ ဂူေျပာက္အတြင္း အဂၤလိပ္တုိ႔က ဗိုလ္ခ်ိဳအား ဖမ္းဆီးရမိခဲ့သည့္ အတြက္ ဗုိလ္ခ်ဳိမိ ဂူေျပာက္ဟု အမည္တြင္ခဲ့သည္။

ဗုိလ္ခ်ဳိမိဂူေျပာက္ ဘုရားတြင္ နံရံေဆးေရး ပန္းခ်ီမ်ားႏွင့္ အဂၤေတ ပန္းေတာ့လက္ရာမ်ား ရွိသည္။ ၾကက္တငို အ၀ုိင္းဈ ေထာင့္ေဘာင္ပန္း ႏွင့္ စက္၀ုိင္းအတြင္းမွ ပန္းကြက္အလွမ်ား နံရံတြင္ ေဘာင္ခတ္ ထားသည့္ သစ္ရြက္ပံု ပန္းတန္း၊ စိန္ကြက္ပံုနံရံ ပန္းခ်ီမ်ားႏွင့္ ေခတ္ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ေရးဆဲြထားသည့္ ေလွပံုမ်ား ရွိသည္။

ဗုိလ္ခ်ဳိမိဂူေျပာက္၏ မဟာေဗာဓိ ကြမ္းေတာင္မွ ေလးေထာင့္ကြက္ အတြင္း ရုပ္ပံုပါသည့္အ၀ုိင္း ကြက္ပံု ေဖာ္ထားသည့္ အဂၤေတ ပန္းေတာ့လက္ရာမ်ား၊ အ၀င္မုခ္မွ ရာမ လက္ညိွဳးပံု တံကဲပန္း၊ တုိင္ဖံုးပန္း၊ တုိင္ေအာက္ခံ အုိးမွ အဂၤေတပန္းႏွင့္ အရုပ္မ်ား ခ်င္မိတ္တုိးတန္းမွ အဂၤေတပန္းမ်ား ကုိ ေလ့လာႏုိင္သည္။